به گزارش ایران اکونا به نقل از گروه بینالملل خبرگزاری تسنیم، الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان روز گذشته در مصاحبهای با شبکههای تلویزیونی داخلی، به تشریح دستاوردهای سیاسی، اقتصادی و نظامی این کشور در سال گذشته پرداخت. وی سال 2025 را سالی تاریخی خواند که در آن جنگ با ارمنستان رسماً در عرصه سیاسی پایان یافت و فصل جدیدی از صلح آغاز شد. علیاف همچنین به تحولات روابط با آمریکا در دوران ترامپ، گسترش همکاری با چین و آسیای مرکزی، و تقویت توان نظامی باکو اشاره کرد.
در ادامه متن کامل این مصاحبه را میخوانید:
میرشاهین آقایف (تلویزیون رئال): در سال 2025 اسناد امضا شده با آمریکا نه تنها برای آذربایجان، بلکه برای کل منطقه اهمیت دارد. لطفاً درباره روزهای 8 اوت (کاخ سفید) و 21 سپتامبر (سازمان ملل) توضیح دهید.
پایان رسمی جنگ و آغاز عصر صلح
علیاف: دیدارهای ما جنبه سنتی دارد و فرصتی است تا نتایج سال را با مردم به اشتراک بگذارم. سال گذشته واقعاً تاریخی بود؛ زیرا در سال 2025 جنگ ارمنستان و آذربایجان از نقطهنظر سیاسی پایان یافت و ما چند ماه است که در شرایط صلح زندگی میکنیم. ما در حال یادگیری زندگی در صلح هستیم، چرا که پس از استقلال و حتی پیش از آن، همواره در شرایط جنگی بودهایم. سال گذشته، پیروزی درخشان در میدان نبرد، در عرصه سیاسی و در «دفتر شماره یک جهان» (کاخ سفید) نیز تثبیت شد. این رویداد یکی از ماندگارترین وقایع تاریخ استقلال ما خواهد بود. با وجود گذشت تنها پنج ماه از این شرایط، ثمرات سیاسی و اقتصادی آن و همچنین روحیه مثبت و اعتماد به امنیت در جامعه مشهود است.
تحول در روابط با آمریکا و لغو اصلاحیه 907 توسط ترامپ
علیاف: در چارچوب روابط آذربایجان و آمریکا نیز سال 2025 تاریخی بود. پس از استقلال، اصلاحیه ننگین 907 مانند ابری سیاه بر روابط ما سایه افکنده بود. به دلیل فعالیت لابی ارمنی و نیروهای ضدآذربایجانی، ما نتوانسته بودیم روابطی در سطح لازم با آمریکا برقرار کنیم. اما اکنون دو مانع اصلی برداشته شده است: اول، پایان رسمی جنگ با ارمنستان و دوم، روی کار آمدن دولت ترامپ. این دولت بسیار عملگرا (پراگماتیک) است و اعضای آن منافع ملی آمریکا را به خوبی میشناسند. رئیسجمهور ترامپ در حضور من در کاخ سفید به اجرای اصلاحیه 907 پایان داد؛ اقدامی که هرچند باید توسط کنگره رسماً لغو شود، اما گامی نمادین و بسیار مهم بود. علاوه بر این، سند ایجاد کارگروه راهبردی امضا شد که هدف آن تدوین منشور مشارکت راهبردی است. همچنین گشایش کریدور زنگهزور توسط رئیسجمهور آمریکا تأیید شد. اکنون شکی نیست که این کریدور باز خواهد شد؛ نامش ممکن است متفاوت باشد، اما ماهیت آن تغییر نمیکند.
ممتاز خلیلزاده (تلویزیون آذربایجان): درباره چشمانداز لغو کامل اصلاحیه 907 و جنبههای سیاسی آن توضیح دهید.
بیکفایتی دولت وقت و خیانت دولت بایدن
علیاف: تصویب این اصلاحیه در سال 1992 بیعدالتی بزرگی بود که ناشی از بیکفایتی رهبری وقت آذربایجان (دولت جبهه خلق-مساوات) بود. آنها افرادی غیرحرفهای و تصادفی بودند که حتی نمیتوانستند درست صحبت کنند و کشور را به سوی نابودی میبردند. اگر دیپلماسی فعالی داشتیم، شاید نگاه دولت آمریکا متفاوت میبود. نکته دوم بیعدالتی محض بود؛ در حالی که خاک ما اشغال شده و مردم ما قتلعام شده بودند، ما را تحریم کردند. یکی از فعالترین افراد در تصویب این اصلاحیه، جو بایدن بود. همین موضوع نشان میدهد چرا روابط ما با دولت اوباما-بایدن و بایدن-بلینکن در سطح مطلوبی نبود. بایدن-بلینکن روابط را عملاً به بحران کشاندند. پس از 11 سپتامبر 2001، این اصلاحیه تعلیق شد، اما دولت بایدن پس از فرار مفتضحانه از افغانستان، دوباره آن را فعال کرد؛ چون دیگر به ما نیاز نداشتند. من به آنها گفته بودم روزی دوباره به ما نیاز پیدا خواهید کرد، اما آن روز درِ ما را نزنید. اکنون با آمدن ترامپ، وضعیت تغییر کرده و انتظار داریم کنگره این قانون پوچ و بازمانده از گذشته را لغو کند.
ماه عسل جمهوری آذربایجان و آمریکا در دوران ترامپمراد حسینوف (تلویزیون اجتماعی): سایر موفقیتهای سیاست خارجی در سال 2025 چه بود؟
گسترش روابط با شرق: چین و جهان اسلام
علیاف: مشارکت راهبردی همهجانبه با چین که طی سفر دولتی من امضا شد، موفقیتی بزرگ است. همچنین عضویت در سازمان D-8 (هشت کشور اسلامی در حال توسعه) دستاوردی مهم است؛ چرا که این سازمان پس از 30 سال تنها آذربایجان را به عنوان عضو جدید پذیرفت. عضویت کامل در شورای مشورتی آسیای مرکزی نیز رویدادی نادر است که نشاندهنده جایگاه ما به عنوان تنها پل مطمئن میان آسیای مرکزی و غرب است. عبور 100 هزار کانتینر از خاک آذربایجان تنها شروع کار است. همچنین توافقنامه کابل انرژی میان ما، قزاقستان و ازبکستان و برگزاری اجلاس سران اکو در خانکندی و فورومها در شوشا و آغدام، نشاندهنده تغییر ژئوپلیتیک منطقه است.
پیشنهاد رزمایش مشترک نظامی کشورهای تُرک
مراد حسینوف: شما در اجلاس سازمان کشورهای تُرک در قبله، پیشنهاد همکاری نظامی دادید. چشمانداز آن چیست؟
علیاف: بله، جهان امروز بر پایه قدرت است؛ «حق با کسی است که قوی باشد». حقوق بینالملل دیگر وجود ندارد. من پیشنهاد دادم رزمایش مشترک کشورهای تُرک در آذربایجان برگزار شود. ما میتوانستیم شهرهای ارمنستان را مثل آغدام ویران کنیم، اما نکردیم چون این کار ناحق بود. با این حال، باید قدرت نظامی داشته باشیم تا کسی به ما آسیب نرساند. این به معنای ایجاد یک بلوک نظامی نیست، بلکه همکاری در حوزهای است که برای امنیت همه حیاتی است.
المیرا موسیزاده (تلویزیون CBC): همکاری با چین چه تأثیری بر نقش منطقهای آذربایجان دارد؟
نقش چین در کریدور میانی و همکاری نظامی-فنی
علیاف: دو سند مشارکت راهبردی با چین امضا شده و تجارت دوجانبه به رکورد 4 میلیارد دلار رسیده است. شرکتهای چینی در انرژیهای تجدیدپذیر و تولید اتوبوسهای برقی در آذربایجان سرمایهگذاری میکنند. چین در حال تأمین مالی راهآهن تا دریای خزر است که حجم بار عبوری از آذربایجان (کریدور میانی) را افزایش خواهد داد. ما همچنین همکاری نظامی-تکنیکی با چین را آغاز کردهایم. بخشی از تجهیزات در رژه نمایش داده شد و در حال کار روی تولید مشترک هستیم. این یک تصمیم راهبردی است.
نادیا جانی (تلویزیون AnewZ): توسعه اقتصادی و تبدیل شدن به هاب هوش مصنوعی را چگونه میبینید؟
استقلال اقتصادی و ذخایر طلا
علیاف: توافق صلح با ارمنستان فرصتهای سرمایهگذاری را باز میکند. ما به دنبال تبدیل شدن به هاب منطقهای هوش مصنوعی و مراکز داده هستیم. بدهی خارجی ما در پایینترین سطح (حدود 6 درصد تولید ناخالص داخلی) است. ذخایر ارزی ما حدود 84 میلیارد دلار است و تصمیم راهبردی ما برای خرید طلا سود 10 میلیارد دلاری برای صندوق نفت داشت. رتبههای اعتباری ما توسط "مودیز" و "فیچ" ارتقا یافته است. ما اکنون در حال سرمایهگذاری سنگین روی زیرساختها، از جمله 10 ایستگاه متروی جدید در باکو و تأسیسات آب شیرینکن هستیم. رشد اقتصادی غیرنفتی 3.2 درصد بوده و با افزایش تولید گاز از میادین جدید، وضعیت بهتر خواهد شد.
ممتاز خلیلزاده: درباره سیاستهای اجتماعی دولت توضیح دهید.
سیاست اجتماعی: تمرکز بر رفاه شهروندان
علیاف: سیاست ما مردممحور است. حداقل دستمزد 40 برابر شده است. طی 7 سال اخیر 5 بسته اصلاحات اجتماعی به ارزش 8 میلیارد منات اجرا شده است. ما از پوپولیسم دوری میکنیم و وعدههای نشدنی نمیدهیم. 16 هزار خانواده شهید و جانباز خانه دریافت کردهاند و جانبازان به پیشرفتهترین پروتزها مجهز شدهاند.
بازسازی قرهباغ و بازگشت آوارگان
علیاف: ما تمام مناطق آزاد شده را به شبکه انرژی و آب کشور متصل کردهایم. جادهها و تونلهای عظیم در حال ساخت است. هدف اصلی بازگشت آوارگان است. اکنون 70 هزار نفر ساکن شدهاند و تا پایان سال این رقم میتواند به 140 هزار نفر برسد. ما عجله نمیکنیم تا کیفیت فدای سرعت نشود.
میرشاهین آقایف: درباره کریدور زنگهزور و آنچه «مسیر ترامپ» نامیده میشود بگویید.
کریدور زنگهزور: مسئلهای حل شده
علیاف: ما ساخت این مسیر را از سال 2021 آغاز کردیم. حمایت ترامپ این مسئله را نهایی کرد. جادههای ما تا مرز ارمنستان تقریباً آماده است. اگر ارمنستان نخواهد همکاری کند، این خودکشی است. مسیر زنگهزور ظرفیت 15 میلیون تن بار را خواهد داشت. همزمان، ما با ایران بر سر مسیر «ارس» و ساخت پل آقبند توافق کردهایم. بنابراین اتصال به نخجوان از دو مسیر (ایران و ارمنستان) برقرار خواهد شد. ارمنستان با این کریدور از بنبست خارج میشود.
المیرا موسیزاده: پنج سال از پیروزی در جنگ قرهباغ میگذرد. ارتش جدید را چگونه ارزیابی میکنید؟
قدرت نظامی: چند برابر قویتر از سال 2020
علیاف: ما هرگز مغرور نشدیم و بلافاصله پس از جنگ 2020 به تقویت ارتش پرداختیم. عملیاتهای 2022 و 2023 نشان داد که ما برای تغییر واقعیتها تردید نمیکنیم. اگر ارتش ما را امروز با زمان جنگ 2020 مقایسه کنید، ما «چند برابر» قویتر هستیم. حقوق بینالملل و سازمان ملل به یک زائده تبدیل شدهاند؛ تنها قدرت است که امنیت میآورد. ما برای جنگ آماده نمیشویم، اما باید آنقدر قوی باشیم که کسی فکر تجاوز نکند.
صنعت دفاعی: ورود بخش خصوصی و صادرات
علیاف: ما بخش خصوصی را وارد صنعت دفاعی کردیم. سال گذشته 1.4 میلیارد منات محصول نظامی تولید شد و اکنون به 20 کشور صادرات داریم. هدف کوتاهمدت ما رسیدن به صادرات یک میلیارد دلاری است.
المیرا موسیزاده: موضع آذربایجان درباره غزه و احتمال حضور صلحبانان چیست؟
رد شایعات حضور نظامی در غزه و انتقاد از آمریکا
علیاف: درخواستهایی برای حضور ما شده است، اما ما بدون حکم روشن و تنها در قالب "حافظ صلح" (نه اعمال صلح) آن هم با شرایط خاص، که وارد نمیشویم. ما قصد نداریم جان سربازان آذربایجانی را برای دیگران به خطر بیندازیم. زمانی که ما مشکل داشتیم، کسی از ما دفاع نکرد، حتی فلسطین هم حمایت چندانی نکرد. ما از تشکیل دولت فلسطین حمایت میکنیم، اما معتقدیم مسائل اعراب را باید خودشان حل کنند و کشورهای غیرعرب نباید جلوتر از آنها بدوند. بیانیه سفارت آمریکا مبنی بر رضایت آذربایجان برای حضور در غزه، دروغ و غیرمسئولانه بود. ما اعتراض کردیم و 20 سوال فرستادیم. تا این مسائل روشن نشود، هیچ حضوری نخواهیم داشت.
انرژیهای تجدیدپذیر و گاز
علیاف: ما پتانسیل 150 گیگاوات انرژی بادی داریم. قراردادهای بزرگی با امارات (Masdar)، عربستان و بریتیش پترولیوم (BP) بستهایم. هدف ما تولید 8 گیگاوات انرژی سبز تا سال 2032 است. این به ما اجازه میدهد در مصرف گاز صرفهجویی کرده و صادرات گاز را افزایش دهیم. صادرات گاز ما به 16 کشور رسیده و سال گذشته از 25 میلیارد مترمکعب فراتر رفت. حتی به سوریه هم برای رفع کمبود برق کمک میکنیم.
