به گزارش ایران اکونا به نقل از خبرنگار مهر، سید محمود فاطمیعقدا، رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، امروز در نشست خبری با اشاره به مأموریتهای این سازمان در حوزه زمینشناسی، اکتشافات معدنی و مخاطرات طبیعی، گفت: سازمان زمینشناسی بهعنوان مرجع حاکمیتی علوم زمین در کشور، دو مأموریت اصلی شامل اکتشاف منابع معدنی و مطالعه زمینشناسی و مخاطرات طبیعی را دنبال میکند.
وی افزود: شناسایی مخاطراتی همچون زلزله، سیل، فرونشست و لغزش زمین و ارائه راهکار برای کاهش آثار آنها از وظایف مهم سازمان است؛ چراکه کشور با بخش قابلتوجهی از مخاطرات طبیعی شناختهشده در جهان مواجه است و بهویژه از نظر لرزهخیزی در معرض ریسک بالایی قرار دارد.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور، ارتقای جایگاه حاکمیتی و نهادی سازمان و حرکت به سمت حکمرانی مشارکتی در حوزه علوم زمین را از دیگر راهبردهای این مجموعه عنوان کرد و گفت: با توجه به گستردگی نیازهای کشور و محدودیت توان سازمان و سایر دستگاههای دولتی، نمیتوان صرفاً با اتکا به ظرفیت دولت پاسخگوی نیازهای اکتشافی کشور بود.
فاطمیعقدا ادامه داد: توسعه اکتشافات برای تأمین پایدار منابع مورد نیاز صنایع معدنی ضروری است و به همین دلیل، مشارکت بخش خصوصی در این حوزه باید به یکی از الزامات اصلی تبدیل شود.
وی با اشاره به ظرفیتهای معدنی کشور اظهار کرد: ایران از نظر تنوع ذخایر معدنی جایگاه قابلتوجهی در جهان دارد و بر اساس برخی برآوردها، در میان کشورهای ثروتمند جهان از نظر منابع طبیعی و معدنی قرار گرفته است. این ظرفیت میتواند زمینهساز توسعه اقتصاد معدنی، کاهش وابستگی به اقتصاد نفتی و ایجاد ثروت پایدار برای کشور باشد.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور تصریح کرد: با توجه به این ظرفیتها، وظیفه حاکمیت و سازمان زمینشناسی این است که توان خود را برای شناسایی هرچه سریعتر منابع معدنی افزایش دهد و از این طریق زمینه تولید ثروت را فراهم کند.
فاطمیعقدا با اشاره به نقش اقتصاد معدن در اقتصاد کشور گفت: بخش معدن سهم قابلتوجهی در تولید ناخالص داخلی دارد و از سوی دیگر، فعالیتهای زمینشناسی و شناسایی مخاطرات میتواند با پیشگیری از خسارتهای ناشی از حوادث طبیعی، از هدررفت بخش قابلتوجهی از ثروت کشور جلوگیری کند.
وی افزود: ارزش ذخایر معدنی شناساییشده در سالهای اخیر قابلتوجه بوده، اما آمارها نشان میدهد هنوز بخش بزرگی از ظرفیتهای معدنی کشور شناسایی نشده است. بنابراین سازمان زمینشناسی باید رویکرد جدیدی برای افزایش سرعت و گستره اکتشافات در پیش بگیرد.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور با بیان اینکه توان و بودجه دولتی سازمان محدود است، گفت: اگر قرار است اقتصاد کشور بر پایه معدن توسعه پیدا کند، باید توان اکتشافی افزایش یابد و سرمایه بیشتری به این بخش وارد شود. در چنین شرایطی، چارهای جز حرکت به سمت حکمرانی مشارکتی و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی نداریم.
فاطمیعقدا اظهار کرد: سازمان در سالهای گذشته اقداماتی را برای مشارکت بخش خصوصی انجام داده، اما این مشارکت هنوز به نقطه مطلوب نرسیده است. هدف ما این است که تولید دادههای پایه زمینشناسی و اکتشافی با مشارکت جدیتر بخش خصوصی انجام شود تا زمینه جذب سرمایههای جدید در حوزه معدن فراهم شود. وی با اشاره به برنامههای جدید سازمان در حوزه اکتشاف گفت: در این چارچوب، پروژههایی برای شناسایی ظرفیتهای معدنی کشور تعریف شده و تلاش میکنیم با تولید اطلاعات پایه و ارائه آن به سرمایهگذاران، بخش خصوصی را برای ورود جدیتر به فعالیتهای اکتشافی ترغیب کنیم.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور همچنین عناصر نادر و راهبردی را از محورهای مهم مطالعات جدید سازمان دانست و گفت: با توجه به نقش حیاتی این عناصر در توسعه علوم، فناوری و صنایع پیشرفته، مطالعات گستردهای در استانهایی از جمله یزد، همدان، آذربایجان شرقی و غربی، زنجان و خراسان شمالی انجام شده است.
فاطمیعقدا افزود: نتایج این مطالعات نشان داده است که در برخی مناطق کشور، از جمله استان یزد، محدودههایی با پتانسیل قابلتوجه برای عناصر نادر و راهبردی وجود دارد و مطالعات در سایر مناطق نیز ادامه دارد. این نتایج نشان میدهد ایران ظرفیت مناسبی برای تبدیل شدن به یکی از کشورهای مورد توجه در حوزه عناصر راهبردی دارد.
وی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به موضوع فرونشست زمین گفت: فرونشست یک پدیده طبیعی صرف نیست و در بسیاری از موارد، نتیجه مستقیم فعالیتهای انسانی و بهویژه مدیریت نادرست منابع آب است.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور ادامه داد: برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی موجب تشدید فرونشست شده و خسارتهای ناشی از این پدیده میتواند بسیار گسترده باشد؛ به همین دلیل، فرونشست را میتوان یکی از مخاطرات خاموش کشور دانست که باید با رویکرد پیشگیرانه و مبتنی بر دادههای زمینشناسی با آن مقابله کرد.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور با اشاره به ظرفیتهای معدنی کشورهای منطقه، اظهار کرد: افغانستان یکی از کشورهای هدف در مطالعات و همکاریهای معدنی است و میتواند در آینده بخشی از مواد معدنی مورد نیاز صنایع کشور را تأمین کند.
وی افزود: شناسایی ظرفیتهای معدنی افغانستان و تشکیل بانک اطلاعاتی از منابع معدنی این کشور در دستور کار قرار گرفته و مطالعات در این زمینه آغاز شده است. همچنین با توجه به ظرفیتهای منطقهای و همکاری با کشورهای عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو)، برنامههایی برای توسعه همکاریهای معدنی در این چارچوب در حال پیگیری است.
فاطمیعقدا درباره کاهش هزینه و ریسک اکتشاف برای بخش خصوصی گفت: مطالعات سازمان زمینشناسی به شناسایی پتانسیلهای معدنی منجر میشود، اما تعیین دقیق ارزش و حجم ذخایر هر محدوده نیازمند انجام اکتشافات تفصیلی است.
وی ادامه داد: زمانی که مطالعات تکمیلی انجام شود و میزان و کیفیت ذخیره مشخص شود، میتوان محدوده را وارد مراحل بعدی اکتشاف و سرمایهگذاری کرد. سازمان تلاش میکند با ارائه اطلاعات پایه دقیق، معتبر و قابل اتکا، ریسک سرمایهگذاری بخش خصوصی را کاهش دهد.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور درباره برنامه سازمان برای جایگزینی ذخایر معادن نیز اظهار کرد: اکتشافات عمیق در کشور هنوز به اندازه کافی انجام نشده و شناخت ما از اعماق زمین محدود است. بنابراین توسعه اکتشافات عمقی یکی از برنامههای مهم سازمان است.
فاطمیعقدا افزود: در سال جاری پروژههایی در این زمینه در دست اجراست و استفاده از روشهای اکتشاف هوایی نیز بهطور جدی دنبال میشود. در یکی از این پروژهها بیش از ۶۶۰ هزار کیلومتر خطی برداشت هوایی انجام شده و بیش از ۶۹۰ محدوده و نقطه امیدبخش معدنی شناسایی شده است.
وی تصریح کرد: این نتایج نشان میدهد که ظرفیتهای قابلتوجهی در کشور وجود دارد و باید علاوه بر سطح زمین، اعماق زمین نیز با استفاده از فناوریهای جدید مورد مطالعه قرار گیرد. اکتشافات هوایی و روشهای ژئوفیزیکی میتوانند امکان شناسایی ذخایر در عمق چند صد متری زمین را فراهم کنند.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور درباره تأمین خوراک صنایع معدنی گفت: با توجه به ظرفیتهای معدنی کشور، برنامههایی برای شناسایی پتانسیلهای مناسب جهت تأمین مواد اولیه صنایع معدنی در داخل و همچنین کشورهای همسایه در دست اجراست.
وی درباره اکتشاف پهنههای معدنی کویر مرکزی ایران نیز گفت: مطالعات و اکتشافات در این مناطق ادامه دارد و برخی نتایج به شناسایی ظرفیتهای اقتصادی منجر شده است. در این زمینه استفاده از اکتشافات هوایی و تکمیل مطالعات زمینشناسی از اهمیت ویژهای برخوردار است.
فاطمیعقدا با اشاره به ضرورت کاهش ریسک سرمایهگذاری بخش خصوصی اظهار کرد: سازمان زمینشناسی تلاش میکند با ارائه دادههای پایه دقیق و قابل اعتماد، ریسک ورود سرمایهگذاران به حوزه اکتشاف را کاهش دهد. همچنین سازمان در طول اجرای مطالعات میتواند بهعنوان مشاور در کنار بخش خصوصی قرار گیرد و از تجربه چند دههای خود برای پیشبرد پروژهها استفاده کند.
وی ادامه داد: هدف این است که اطلاعات پایه زمینشناسی به مرحلهای برسد که سرمایهگذار با اطمینان بیشتری وارد پروژه شود. در صورتی که مطالعات نشان دهد ریسک یک محدوده پایین است، طبیعتاً امکان جذب سرمایه نیز افزایش پیدا میکند.
رئیس سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور با بیان اینکه ورود سرمایههای بخش خصوصی به حوزه اکتشاف همچنان با چالشهایی مواجه است، گفت: تاکنون سهم بازار سرمایه در تولید دادههای پایه و اکتشاف بسیار محدود بوده است، اما تلاش میکنیم با طراحی مدلهای مشارکتی، این روند تغییر کند و سرمایههای بخش خصوصی به سمت اکتشاف هدایت شود.
فاطمیعقدا افزود: در این مدل، سازمان زمینشناسی اطلاعات و دادههای پایه را در اختیار بخش خصوصی قرار میدهد و میتواند در مراحل اکتشاف نیز در کنار سرمایهگذار حضور داشته باشد تا پس از کاهش ریسک و مشخص شدن ظرفیت اقتصادی محدوده، پروژه وارد چرخه سرمایهگذاری و تولید شود.
وی درباره بستههای اکتشافی و سرمایهگذاری مطرحشده در سال گذشته نیز گفت: این موضوع همچنان در حال پیگیری است و بررسیهای لازم برای تعیین مدل اجرایی و نحوه مشارکت بخش خصوصی ادامه دارد.
