باشگاه خبرنگاران جوان؛ کیمیا قلیپور - افزایش نااطمینانیهای اقتصادی، تورم بالا و نوسانات مداوم بازار ارز طی سالهای اخیر، نگاه بخش قابل توجهی از مردم را به سمت نگهداری ارزهای خارجی بهعنوان ابزاری برای حفظ ارزش داراییها سوق داده است. با این حال، نگهداری فیزیکی ارز، علاوه بر ریسکهای امنیتی، عملاً بازدهی مشخصی برای سرمایهگذاران ایجاد نمیکند و بخش بزرگی از منابع ارزی کشور را خارج از چرخه رسمی اقتصاد نگه میدارد. در کنار این موضوع، تجربههای نهچندان موفق سپردههای ارزی در سالهای گذشته، به تضعیف اعتماد عمومی نسبت به ابزارهای بانکی در این حوزه منجر شده است. در چنین شرایطی، سیاستگذار اقتصادی به دنبال طراحی سازوکاری است که ضمن بازگرداندن اعتماد سرمایهگذاران خرد، امکان سرمایهگذاری امن، شفاف و مولد در بازار ارز را فراهم کند.
بازار سرمایه که پیشتر تجربه موفق جذب سرمایههای خرد در قالب صندوقهای طلا و ابزارهای کالایی را پشت سر گذاشته، اینبار میزبان ابزار تازهای با ماهیت ارزی شده است. اعلام خبر عرضه صندوقهای درآمد ثابت ارزی در بورس، نشانهای از تغییر رویکرد سیاستگذار در مواجهه با ارزهای خانگی و تلاش برای هدایت آنها به مسیر تأمین مالی فعالیتهای واقعی اقتصادی است؛ اقدامی که میتواند همزمان دغدغه حفظ ارزش داراییها را برای مردم کاهش داده و ظرفیت ارزآوری و تولید در کشور را تقویت کند.
۲ بهمن بود که وزیر امور اقتصادی و دارایی از عرضه سه صندوق درآمد ثابت مبتنی بر ارز در بورس طی دو ماه آینده و تا پیش از پایان سال خبر داد؛ مدنیزاده با اشاره به روند شکلگیری این ابزار جدید سرمایهگذاری اعلام کرد: موضوع عرضه صندوقهای با درآمد ثابت ارزی پیشتر در شورای عالی بورس به تصویب رسیده و طی یک ماه اخیر، مراحل نهایی تکمیل فرایند حضور این ابزارها در بازار سرمایه طی شده است. به گفته او، جزئیات نحوه سرمایهگذاری مردم در این صندوقها بهزودی از سوی سازمان بورس و اوراق بهادار بهصورت عمومی منتشر خواهد شد.
پیش از این نیز اعلام شده بود که مراحل نهایی دریافت مجوزهای لازم از بازار سرمایه برای تسهیل سرمایهگذاری در صندوقهای پروژه ارزی در حال طی شدن است؛ موضوعی که نشان میدهد سیاستگذار، برنامهای جدی برای توسعه ابزارهای مالی مبتنی بر ارز در دستور کار دارد.
پلی میان بازار غیررسمی و رسمی ارز
در همین زمینه، ملیکا برقیزاده، کارشناس بازار سرمایه، صندوقهای سرمایهگذاری ارزی را پاسخی حرفهای به دغدغه حفظ ارزش داراییها دانست و گفت: در اقتصادی که تورم و نوسانات ارزی بخشی جداییناپذیر از آن است، این صندوقها میتوانند نقش مؤثری در پوشش ریسک ارزی سرمایهگذاران ایفا کنند. به گفته وی، صندوقهای ارزی ضمن پوشش تورم و حفظ سرمایه در برابر کاهش ارزش ریال، میتوانند در بلندمدت به افزایش ارزش داراییها بهصورت ریالی نیز منجر شوند.
این کارشناس بازار سرمایه افزود: صندوقهای ارزی مشابه صندوقهای طلا، بستری امن، شفاف و قانونمند برای سرمایهگذاری ایجاد میکنند و ریسک نگهداری فیزیکی ارز را از بین میبرند. همچنین راهاندازی این صندوقها موجب میشود بخشی از منابع ارزی که پیش از این در بازارهای غیررسمی و سفتهبازانه معامله میشد، به بازار رسمی و شفاف سرمایه هدایت شود و به جای انجماد، در خدمت تأمین مالی فعالیتهای واقعی اقتصادی قرار گیرد. معافیت مالیاتی، نقدشوندگی مناسب، امکان انتخاب ارز مبنا و شفافیت اطلاعاتی، از دیگر مزایای این ابزار جدید عنوان شده است.
مولدسازی ارزهای خانگی با تضمین بازگشت اصل ارز
سید فرهنگ حسینی، دیگر کارشناس بازار سرمایه، نیز در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی باشگاه خبرنگاران جوان با اشاره به جذابیت تاریخی سرمایهگذاری در ارز و طلا گفت: تورم بالا در سالهای اخیر، تمایل مردم به نگهداری ارزهای خارجی را افزایش داده، اما نگهداری فیزیکی ارز با ریسک بالا و بدون بازدهی همراه است.
به گفته او، تجربههای گذشته در سپردههای ارزی، بهویژه در دورههای نوسان شدید ارزی، موجب سلب اعتماد سپردهگذاران خرد شده است.
حسینی با مقایسه صندوقهای ارزی با تجربه موفق ابزارهای طلا در بازار سرمایه افزود: همانطور که با راهاندازی گواهی سپرده و صندوقهای طلا، اعتماد سرمایهگذاران به بورس کالا بازگشت، ساختار شفاف و مقرراتمحور صندوقهای ارزی نیز میتواند اعتماد بالایی ایجاد کند. بهویژه آنکه برخلاف طلا که قابلیت مولدسازی در اقتصاد ندارد، ارزهای خارجی میتوانند در چرخه اقتصادی فعالانه به کار گرفته شوند.
او تأکید کرد: صندوقهای ارزی با خرید اوراق ارزی شرکتها، ضمن تضمین بازگشت اصل ارز در سررسید، بازدهی مناسبی برای سرمایهگذاران ایجاد میکنند و همزمان به تأمین مالی پروژههای ارزآور کمک خواهند کرد. به گفته حسینی، فعالسازی بازار ارز از سوی بانک مرکزی در هفتههای اخیر و اجرای طرح «رویش» وزارت اقتصاد برای مولدسازی ارزهای خانگی، میتواند نقطه عطفی در بهبود تعاملات اقتصادی و افزایش ارزآوری کشور باشد.
در نهایت گفتنی است، به نظر میرسد راهاندازی صندوقهای درآمد ثابت ارزی در بورس، نهتنها پاسخی به نیاز سرمایهگذاران برای حفظ ارزش داراییها در برابر تورم و نوسانات ارزی است، بلکه میتواند پلی میان بازار غیررسمی ارز و بازار شفاف سرمایه ایجاد کند. در صورت اجرای موفق این ابزار، بخشی از ارزهای راکد خانگی وارد چرخه تأمین مالی شده، پروژههای صادراتمحور تسریع میشوند و همزمان، اعتماد عمومی به سرمایهگذاری ارزی در بستر رسمی تقویت خواهد شد؛ مسیری که میتواند در نهایت به افزایش تولید، رشد اقتصادی و ارزآوری پایدار برای کشور منجر شود.
